Vitamine B12 te kort

Symptomen van vitamine B12 te kort

Vitamine B12 is op zoveel systemen in het lichaam van invloed, dat een tekort aan B12 zich bij iedereen anders uit. Gezien vitamine B12 essentieel is voor het zenuwstelsel, voor het immuunsysteem, en voor de vorming van DNA, is de lijst van klachten niet compleet. De onderstaande symptomen hangen samen met een onvermogen van het bloed om voldoende zuurstof te vervoeren naar weefsels die dit nodig hebben. Er ontstaat een geleidelijke aantasting van het zenuwstelsel. De klachten bij een vitamine B12 tekort beginnen vaag, zijn divers en variabel waardoor de aandoening vaak over het hoofd wordt gezien ook omdat veel symptomen overeenkomen met andere aandoeningen. Het tekort sluipt erin en het kan jaren duren voordat de symptomen en klachten zich ontwikkelen en ernstig worden.

Bij onverklaarbare neurologische klachten, vermoeidheid, ontstoken tong, concentratieproblemen of psychische problemen zou daarom altijd de vitamine B12 serumwaarde getest moeten worden. Een vitamine B12 tekort kan bestaan zonder dat er sprake is van bloedarmoede. Hoewel vitamine B12 voor zover bekend slechts bij drie metabole omzettingen als co-enzym is betrokken, hebben die omzettingen een zodanig belangrijke fysiologische rol dat er geen orgaan is dat niet door een deficiëntie van deze stof kan worden aangetast. Dat betekent dat er vrijwel geen symptomen en aandoeningen zijn die niet met een vitamine B12 tekort kunnen samenhangen: talloze neurologische en hematologische beelden, een breed scala aan psychische afwijkingen, een diversiteit aan huid-, long- urineweg-, maagdarm- en gynaecologische aandoeningen, hart- en vaatziekten enz..

 

Symptomen die op een tekort aan vitamine B12 kunnen wijzen zijn

Neurologische symptomen

  • zenuwpijn
  • tintelingen
  • doof gevoel
  • onrustige benen
  • brandend gevoel in armen
  • handen en/of voeten
  • uitvalsverschijnselen
  • geheugenproblemen
  • concentratiestoornissen
  • Afasie: niet op de juiste woorden kunnen komen, verkeerde woorden gebruiken, verspreken
  • Ataxie: onverklaarbaar vallen, of ergens tegen aan lopen, verlies van positiegevoel, onhandig zijn, dingen uit je handen laten vallen, dingen omgooien, struikelen, moeilijk lopen

Psychisch symptomen

  • nervositeit
  • prikkelbaarheid
  • psychose
  • gedragsveranderingen
  • verwardheid
  • dementie
  • vergeetachtigheid
  • depressies

Fysieke symptomen

  • vermoeidheid
  • duizeligheid
  • hoofdpijn
  • wazig zien
  • ontstoken tong (glossitis)
  • gevoelige mond
  • misselijkheid
  • kortademigheid
  • gewrichtsklachten
  • spierpijn
  • het koud hebben
  • vaak plassen en/of incontinentie
  • darmklachten
  • carpaal-tunnel syndroom
  • haaruitval
  • impotentie
  • menstruatieklachten
  • onvruchtbaarheid

Dan is er door vele auteurs een relatie gelegd tussen vitamine B12-tekort en een groot aantal andere ziekten zoals hieronder beschreven. Het klinisch beeld van een tekort aan vitamine B12 is daarmee onvoorstelbaar gevarieerd, het is een aandoening die in een enorme verscheidenheid aan verschillende gedaanten klinisch manifest is.

Aandoeningen

Fibromyalgie

Veel van de klachten die bij fibromyalgie voorkomen, kunnen ook door een tekort aan vitamine B12 worden veroorzaakt. Wanneer er uit bloedonderzoek (serum B12) blijkt dat er sprake is van een vitamine B12 deficiëntie, zal eerst de behandeling met sublinguale (onder de tong smelten) tabletjes van 3000 mcg (3mg) per dag of met injecties gestart moeten worden. Als de klachten na 2 maanden blijven bestaan kan de diagnose fibromyalgie gesteld worden. Uiteraard kunnen beide ook naast elkaar bestaan. Fibromyalgiepatiënten kunnen ook zonder tekort aan vitamine B12 baat kunnen hebben bij B12 suppletie.

Patiënten met fibromyalgie kunnen namelijk last hebben van een verhoogde waarde van homocysteïne in het ruggenmergvloeistof. Er is een duidelijke relatie van deze verhoogde homocysteïnewaarden met vermoeidheid. Tevens is er een relatie te leggen van lage B12 waarden in het ruggenmergvloeistof met vermoeidheid en neurasthenie. Een vitamine B12 tekort veroorzaakt een deficiënte remythelisatie van homocysteïne waardoor een verhoogd homocysteïneniveau wordt bereikt. Indien door suppletie van vitamine B12 de remythelisatie weer op gang komt, wordt het gehalte homocysteïne weer verlaagd. De conclusie is dat verhoogde homocysteïnewaarden in het centrale zenuwstelsel patiënten met zowel CVS als fibromyalgie kunnen karakteriseren. Patiënten met fibromyalgie blijken ook nog wel eens afwijkende rode bloedcellen hebben, waardoor het zuurstoftransport vermindert. Ook dit is met vitamine B12 suppleties vaak te verbeteren. Suppletie van vitamine B12 moet dan wel gegeven worden of door middel van smelttabletjes in de vorm van methylcobalamine (3 mg per dag) of door middel van injecties.

Vasculaire dementie, alzheimer

Uit het grote Framingham onderzoek (http://www.nhlbi.nih.gov/about/framingham/) is gebleken dat mensen met verhoogde homocysteïnewaarden (boven de 14 umol/L) een twee keer zo grote kans hadden op dementie, dan mensen met normale homocysteïnewaarden. Serum homocysteïne is vaak verhoogd in patiënten met vasculaire dementie, maar is ook vaak verhoogd in Alzheimer patiënten. Het is bekend dat foliumzuur van grote invloed is op het homocysteïnegehalte. Bij ouderen echter, is vitamine B12 belangrijker voor het homocysteïnegehalte dan foliumzuur dat is.

Een te hoge homocysteinewaarde tast de hersenfunctie aan

Verhoogde homocysteïne waarden worden significant en positief geassocieerd met witte stof laesies, herseninfarcten en atrofie van de cerebrale cortex en hippocampus, naast cognitieve beperking. Aangezien homocysteïne gemakkelijk verlaagd kan worden met supplementen van vitamine B6, foliumzuur en vitamine B12, bestaat de kans dat deze vitamines dementie kunnen helpen voorkomen. In enkele onderzoeken wordt gesproken van verbeteringen bij dementiepatiënten door suppletie met vitamine B12, vitamine B6 en foliumzuur. Het meten van zowel vitamine B12 als foliumzuur als homocysteïne is essentieel bij patiënten met beginnende dementie. Er bestaat een relatie met Alzheimer en lage bloedwaarden van foliumzuur en vitamine B12. De hematologische kenmerken van een vitamine B12 tekort en/of een tekort aan foliumzuur zijn vaak ongerelateerd aan de neurologische kenmerken van de deficiëntie. De meeste ouderen met een vitamine B12 tekort hebben geen bloedarmoede of macrocytose. De klachten laten zich zien voornamelijk op het neuropsychiatrische vlak. Voornamelijk een tekort aan B12 wordt gerelateerd aan een depressie.

Auto-immuunziekten

Auto-immuunziekten zijn ziekten die veroorzaakt worden door auto-antistoffen van het immuunsysteem en daardoor werkt het immuunsysteem niet goed. Zowel met endocriene aandoeningen, ziekte van Parkinson als auto-immuunziekten moet een tekort aan vitamine B12 worden uitgesloten.

Vitiligo

Uit klinisch onderzoek blijkt dat veel vitiligopatiënten (witte vlekken op de huid) zeer lage concentraties aan foliumzuur, vitamine B12 en vitamine C hebben. Deze vitaminen zijn betrokken bij de synthese van het huidpigment melanine. Door het gebruik gedurende 3 maanden van vitamine B12 in combinatie met foliumzuur stopte de verspreiding ondanks de blootstelling aan zonlicht.

Hart- en vaatziekten

Vitamine B12, foliumzuur, vitamine B6 en biotine verlagen een te hoog homocysteïnegehalte. Een verhoogd homocysteïne gehalte verhoogd het risico op hart- en vaatziekten. Het gebruik van een voedingssupplement met deze vitaminen doet het risico op een beroerte met 20% verminderen.

Oorzaken van vitamine B12 tekort

Een vitamine B12 deficiëntie wordt veroorzaakt door:

  1. Bloedarmoede (pernicieuze anemie) dit kan erfelijk zijn. “Pernicieuze anemie” is een stofwisselingsziekte waardoor geen intrinsieke factor, een stof glycoproteine die nodig is om de vitamine B12 te vormen, wordt aangemaakt of werkzaam is.
  2. Verminderde of geen opname van vitamine B12. Voedings-cobalamine-malabsorptie wordt gekarakteriseerd door het onvermogen vitamine B12 uit voeding op te nemen. Deze malabsorptie wordt veroorzaakt door atrofische gastritis type B, vermindering van maagzuur en pepsinogen, ziekte van crohn of door maagzuurremmers. De verminderde afscheiding van zuur leidt tevens tot alkalinisatie van de dunne darm, wat kan resulteren in bacteriële overgroei. Op die manier neemt de opname van vitamine B12 nog meer af.
  3. Gastro-intestinale operatieve ingrepen.
  4. Maagzweer veroorzaakt door helicobacter pylori.
  5. Bij een dieet dat te weinig vitamine B12 of foliumzuur bevat zoals bij vegetariërs en veganisten.
  6. Een toegenomen uitscheiding via de nieren van vitamine B12 als gevolg van overmatig alcoholgebruik of het slikken van bepaalde medicijnen zoals PPI, H-2 blockers, metformin nitrous oxide.
  7. De meeste oorzaken van een vitamine B12 malabsorptie zijn niet omkeerbaar en resulteert in een blijvende levenslange suppletie van vitamine B12.